Metraucontrau: Dung hòa lí trí và con tim

4 nhân vật đi thỉnh kinh

Có một cốt chuyện kinh điển về thày trò Đường Tăng đi Tây Trúc thỉnh kinh, chắc các mẹ ai cũng biết tích này. Trải qua bao nhiêu sóng gió, thử thách, kiếp nạn thì mấy thày trò mới đến được nước Phật, mới hòan thành sứ mệnh và thành Phật, tức là đạt được mức giác ngộ cao nhất.

Để đạt được mức hoàn hảo ấy, có một cuộc đấu tranh bền bỉ giữa các nhân vật, các luồng suy nghĩ, tư tưởng, các cách cư xử khác nhau.

4 tầng lớp

Trước hết, đó là đại diện cho 4 tầng lớp người phổ biến trong xã hội phong kiến:

1. Vua

Tam Tạng: phúc hậu, dễ nghe xu nịnh

2.Trung thần và nhân sĩ

Tôn Ngộ Không: thông minh nhưng hay sàm tấu, nói lời chân thật, khó nghe

3. Gian thần và nịnh thần

Trư Bát Giới : thiển cận, dốt nát, mà lại tham lam, thích hưởng thụ, hay xúi bẩy

4. Nhân dân

Sa Tăng: hiền lành, cam chịu, nhẫn nại, dễ sai khiến, không dám có chính kiến rõ ràng, tuy nhiên lại là người vất vả nhất vì anh này suốt ngày phải gánh gồng hành lý, vất vả và làm đầu sai cho ba nhân vật kia

4 đặc điểm của con người

Tuy nhiên, 4 nhân vật này còn đại diện cho 4 tính cách, hay 4 đặc điểm trong tư duy, tính cách khác nhau của 1 con người:

  1. Đường Tam Tạng là đại diện cho trái tim đầy cảm xúc, yêu thương, từ bi, hỷ xả đến mức cả tin, ngây thơ, luôn tin vào điều thiện đến mức phủ nhận sự tồn tại của cái ác. Cái cảm xúc đơn thuần này thường có xu hướng ủy mị, em ngại, né tránh và thỏa hiệp, không quyết liệt, và thay đổi do tác động yếu tố bên ngoài.
  2. Tôn Ngộ Không chính là biểu tượng của lí trí, của sự thông minh hoàn toàn lí tính, logic, không chèn 1 tí cảm xúc nào, cứ thẳng như thước thợ giữa đúng và sai, giữa tốt và xấu, và không có khái niệm khoan hồng. Lí trí này cực kỳ sáng suốt, phân biệt rõ rầng tốt xấu, sai đúng và quyết liệt đấu tranh đến cùng, tới mức cực đoan, thiếu bao dung.
  3. Trư Bát Giới là hiện thân của đam mê, dục vọng bản năng, luôn đòi hỏi mong muốn được thỏa mãn và luôn có xu hướng đòi hỏi được thỏa mãn, dù rất ngắn hạn, nên dễ thỏa hiệp và bằng lòng, miễn được đáp ứng, ngay và luôn. Dục vọng này nó có cái ngộ là nó chẳng theo trường phái nào, cái gì có lợi cho nó thì nó làm. Nhưng nó có khả năng mị dân, có tính thuyết phục nên rất dễ phỉnh phờ , dễ làm cho Tam Tạng – trái tim, chiều theo ý nó vì lý luận của nó rất trực giác, rất dễ “nuốt” và dễ hiểu, rất cần thiết để thỏa mãn những nhu cầu ngắn hạn.
  4. Sa Tăng là hình ảnh của sự cam chịu, nhẫn nại đến mức nhẫn nhục, dễ sai khiến à chả có chính kiến gì

Bất kỳ con người nào, cũng có cả 4 yếu tố này, chỉ là mức độ kết hợp và kiểm soát lẫn nhau là khác nhau thôi.

Wicket: Để trở thành người phụ nữ thông minh và khôn ngoan

Vì sao phụ nữ cần rèn luyện EQ?

Dung hòa lí trí và con tim

Lại nói đến quan hệ giữa các yếu tố nói trên và tác động qua lại:

Tuy biết anh Trư tham ăn, chỉ thích thỏa mãn nhu cầu, nhưng anh này lại được Đường Tăng ưu ái. Đường Tăng thì bản chất tốt, nhân hậu, không tham gì,,,, nhưng luôn muốn chiều lòng người khác cho mọi sự ấm êm. Cũng như về mặt tình cảm, trái tim chúng ta luôn muốn làm hài lòng, chiều theo ham muốn nhất thời của bản thân và người khác, mà ít để ý đến ảnh hưởng và hậu quả lâu dài sau này. Và trái tim thường mù lòa, nên suy nghĩ cảm tính, 1 chiều, ít khi lường được rủi ro, luôn nghĩ sự đời đơn giản, 1 màu hồng thôi. Trái tim ấy khi gặp bất trắc thường không đủ minh mẫn để xử lý, đấu tranh, mà chỉ biết khóc lóc, cam chịu thôi.

Anh chàng Dục Vọng Trư Giới biết điều này nên luôn tìm cách xúc xiểm anh Lí trí Tôn Ngộ Không, nhưng anh chàng còn khôn ngoan biết lựa lúc Trái Tim – Đường Tăng đang không hài lòng với sự ép buộc của Lí trí Tôn Ngộ Không, để nói thêm vài câu khó chịu, nhất là nếu điều đó có lợi cho anh ta. Nhiều khi, rõ ràng Trái tim biết mình có thể sẽ rủi ro, mà vẫn mù quáng nghe theo Dục Vọng ích kỷ, hy vọng có 1 tia sáng nhỏ nhoi về 1 kết quả có hậu, nhưng rốt cuộc chả lần nào đúng

Anh chàng Lí trí Tôn Ngộ Không thì giỏi giang , sáng suốt, thông minh, nhưng lạnh lùng đến mức nhẫn tâm ( đấy là theo quan điểm của hai anh kia) làm họ khó chấp nhận cư xử của anh này. Mà anh này cứ logic mà làm nên bất cần xu nịnh. Đối với anh Lí trí này, cứ phép công mà xử, chả có nới nẩm, khoan nhượng gì cả, anh muốn quyết định mọi thứ bằng lý trí, không để cảm xúc xen vào.

Anh có đúng không? Anh quá đúng, nhưng sao anh vẫn có sự e ngại của Trái tim, của cảm xúc Đường Tăng, để đôi khi Cảm xúc Đường Tăng đọc bùa chú ,xiết vòng kim cô, buộc anh ý làm theo ý mình. Nhưng cũng chưa bao giờ, anh chàng lý trí bướng bỉnh này đầu hàng cảm xúc, mà anh ấy vẫn cố chịu đau đớn, làm bằng được điều mình đã định. Và tất cả đã khẳng định điều anh ấy làm là đúng. luôn đúng. Mỗi lần anh khoan nhượng, anh để cho cảm xúc trái tim Đường Tăng, với sự tư vấn của dục vọng Trư Bát Giới xúi bẩy, thì là một lần sai lầm, 1 lần rủi ro, một lần nguy hiểm tính mạng, một lần sự nghiệp thành chính quả không thành công. Thường thì mâu thuẫn giữa lí trí- dục vọng và cảm xúc luôn tồn tại và việc chiều theo cảm xúc ngắn hạn luôn gây ra rủi ro, không bao giờ thành công. Tất nhiên là để cho lí trí làm việc của mình 1 cách công minh cũng không đơn giản, vì nó luôn bị cảm xúc chèn ép, ngăn cản. Chỉ khi lí trí, dù bị ép, bị đau , mà vẫn dám làm, thì mới có kết quả tốt.

Thế nhưng cái cảm xúc trái tim ấy không dễ hiểu ra vấn đề và rút ra bài học trong xử lý vấn đề, nó cứ thỏa hiệp, khoan nhượng, nó cứ tiếp tục sự ngộ nhận, lầm tưởng, em ngại đụng chạm, dĩ hòa vi quý, không rõ rang và luôn muốn lấn át, chỉ đạo lí trí ốn rất sáng suốt.

Trong truyện Tây Du Ký, càng về sau, nhân vật Đường Tăng càng chịu lắng nghe lí trí , dù không vui và hài lòng mấy nhưng biết đó là cách giải quyết duy nhất nên đành chịu. Đỉnh điểm của câu chuyện là khi Ngộ Không, thấy thày Đường Tăng không chịu nghe can gián của mình, đã bỏ về Hoa Quả Sơn. Ngay lập tức, Đường Tăng hiểu đã tự vướng vào tình huống khó khăn khi không còn sự minh mẫn, tinh tường và quyết đoán dẫn dắt, Y như rằng, mọi thứ lộn tùng phèo, sa vào cạm bẫy, khi chỉ xử lý mọi sự đơn thuần theo cảm xúc, thêm sự mách bảo cầu toàn, lại nông cạn, không bền bỉ của dục vọng Trư Giới, của những toan tính ngắn hạn.

Rồi để khi tất cả thừa nhận cần sự tàn nhẫn, lạnh lùng nhưng sáng suốt của lí trí để đảm bảo thành công, Ngộ Không mới được anh Trư Giới le te chạy về mời trở lại.

Nói vậy cũng không phải Tam Tạng chỉ cản trở Ngộ Không , không có ích gì. Thường lí trí lạnh lùng, quyết đoán, nguyên tắc đến mức khó dung tha hay độ lượng ( Ngộ Không cứ thấy yêu ma là muốn giết chứ không muốn dẹp) mà không nhận ra rằng, quyết định nào cũng vậy, dù có lý trí đến mấy, cũng nên để cho lòng Nhân nó tác động, tránh làm điều ác ( 1 cách vô thức) nếu thấy không cần thiết. Rất nhiều lần Tam Tạng đã phải can gián Ngộ Không không được sát sinh, tức là gây hại cho người khác, nếu người ta không còn khả năng hại mình nữa ( cái này khác với việc Đường Tăng phản đối cách xử lý đúng đắn của Tôn Ngộ Không đến mức phải đọc chú Kim Cang nhé). Và nhờ vậy. Ngộ Không mới tránh được những lỗi lầm không đáng có, do quá tỉnh táo, đến mức tàn nhẫn, mới đạt được mức cảnh giới sau này.;

Tương tự, cái anh Trư Giới đầy ham muốn, lười biếng mà lại tham lam cũng cómặt tích cực, anh ấy làm cho cuộc hành hương có ý nghĩa hơn, anh ấy nhắc nhở mọi người về những nhu cầu rất đời, để mọi người cảm nhận dư vị đáng yêu của hưởng thụ, để thấy đời đáng sống, chứ cứ đấu tranh mãi như Tam Tạng và Tôn Ngộ Không thì cũng không ổn. Đặc biệt, cái anh dục vọng này có khả năng ve vuốt, chăm sóc, xu nịnh anh cảm xúc rất tốt, nếu mọi sự thái bình. Vai trò của anh lí trí chỉ thực sự phát huy tác dụng khi gặp nguy biến, cần xử lý sáng suốt thôi ( như Lưu Gù với Hòa Đại NHân ý nhỉ), và cái anh lí trí khó nói được câu ngọt ngào, phỉnh phờ do anh này tự trọng cao, nhận thấy mình đúng nên không thèm làm. Đó là lý do vì sao Tam Tạng, dù biết Trư Giới tham lam, vẫn yêu quý anh này, tuy rất vì nể anh Ngộ Không.

Tất nhiên, để đi qua 81 nạn, các bên cũng đấu tranh, va vấp nhiều, và bài học cuối cùng là: đê thành công, vượt qua thử thách , trái tim – cảm xúc Tam Tạng thường chấp nhận vàthiên về cách xử lý sáng suốt của lí trí Ngộ Không, sau khi xem xét đề xuất của anh Trư Giới, và sẽ giám sát chặt chẽ sự điều phối, cư xử của lí trí sao cho nó không quá cứng nhắc, lạnh lùng, mà vẫn đủ để phát huy tác dụng, đạt mục đích.

Lại nói đến anh Sa Tăng, anh nàyvất vả, gánh vác hành lý, nhưng do không có chính kiến, nhu mì nên không có ý kiến gì, nên chẳng ai hỏi ý kiến anh bao giờ. Trong mặc định, mọi người coi anh là cỗ máy nghe lời, chỉ đâu đánh đấy , và nếu anh có bị coi thường, cũng là do anh không dám thể hiện cái tôi của mình.

Con người ai cũng muốn tự hoàn thiện mình, đồng thời muốn chiều theo cảm xúc, dục vọng, vì lý trí thường khắt khe, khó nhằn và chả biết xu nịnh chiều chuộng ai. Nhưng nếu không hành xử theo lý trí là chính ( chỉ dùng cảm xúc kiểm soát những nguyên tắc lí trí quá cứng nhắc, lại vô hại) thì chả bao giờ đạt được điều đó. Cuộc hành hương thỉnh kinh của thày trò Tam Tạng là để tìm chân lý cuộc sống, tìm ra các bài học để thay đổi tâm tính của con người.

Ta nhớ là kết thúc câu chuyện là việc lấy được sách kinh Phật. Vậy có nghĩa là sau đó, các nhân vật chính mới bắt đầu nghiên cứu, áp dụng những bài dạy trong sách. Nhưng để có thể hiểu, áp dụng sách đó, các nhân vật phải thành chính quả trước, phải tự rèn cho mình sự phối hợp nhịp nhàng các yếu tố trong 1 con người, nhằm đảm bảo cho lí trí Ngộ Không dẫn dắt, bắt ép con người ta làm mọi điều dù cảm xúc – trái tim Đường Tăng và bản năng chiều chuộng bản thân Trư Giới không muốn. Dù không muốn, nhưng biết rằng đó là con đường duy nhất dẫn đến thành công, thì trái tim hay bản năng cũng phải chấp nhận lùi bước. Lam được điều này không hề dễ, phải đấu tranh rất nhiều.

Lấy được kinh thư chưa phải là đã xong chuyện

Vậy, phải chăng những thử thách đối với 4 thày trò là rất cần thiết để họ ngộ ra nhiều điều, để họ thay đổi tâm tính, suy nghĩ, để họ phối hợp và nhường nhịn nhau theo hướng hiệu quả nhất. Chỉ khi ấy họ mới có khả năng Ngộ ra những điều được khuyên nhủ, răn dạy. Nếu khiên cưỡng đưa cho họ Kinh Phật ngay, mà không qua rèn giũa, với con người ích kỷ và bản năng như cũ, chắc gì họ đã đủ khả năng để thấm, để tiếp thu những gì đã ghi trong sách, vì cái tôi lúc đó vẫn còn quá lớn

Liên hệ lại câu chuyện của chúng ta, trước khi tiếp thu những điều người khác tư vấn, khuyên nhủ, hãy dung hòa lí trí và con tim, để lí trí kiểm soát, dẫn dắt bản thân bạn, để trái tim giám sát lí trí, sao cho không làm cho nó lạnh lùng quá đà, có sự khoan dung, độ lượng, cảm thong, và hãy lắng nghe nhu cầu bản năng, mong muốn của mình, sau đó hãy kiên nhẫn thực hiện đúng những chỉ dẫn của lí trí. Chỉ khi bạn xác định có thể bắt ép mình làm điều đó, bắt cảm xúc nhường chỗ cho lí trí, bạn mới có thể mở lòng tiếp thu ý kiến của người khác, theo đúng cách bạn muốn. Nếu bạn còn thích chiều chuộng bản năng và cảm xúc, e rằng bạn khó đạt được chính quả, và lời khuyên của mọi người sẽ thành công cốc.

Hãy thử nhận định xem bạn thuộc loại người nào, bạn đang để nhân vật nào chi phối, dẫn dắt hành vi, suy nghĩ của bạn, bạn sẽ biết ngay mức hoàn thiện và giác ngộ của mình đến đâu, và mình cần tiếp tục cư xử thế nào cho đúng, cho khôn ngoan, hòng đạt được mục tiêu đã đề ra.

You may also like...

Viết bình luận