mẹ Siêu nhân: Bàn về Tham – Sân – Si

Bàn về TAM ĐỘC: Tham – sân – si là những trở ngại trên con đường tìm đến hạnh phúc

1. THAM
“Tham” là tham lam, là ham muốn thái quá, là đắm say, thích thú muốn có nhiều những thứ mình ưa thích như tiền tài, sắc đẹp, danh vọng v.v… Lòng tham đó chẳng hề biết chán, càng được thời càng tham, tham cho mình, rồi tham vợ chồng, con cái, cho cả bà con quyến thuộc, quốc gia, xã hội của mình.
Cũng vì lòng tham, mà nhân loại tranh giành giết hại lẫn nhau. Kẻ tham hay ghen ghét những người thành tựu.

Ở đời, có năm món dục lạc, mà người ta thường ham muốn nhất là: tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ. “Ngũ trần dục lạc” ấy, thật ra, vui ít mà khổ nhiều.
– Tham tiền: phải đày đọa bản thân, sống vắt kiệt sức vì kiếm tiền, đôi khi còn dùng những phương tiện bất chính để chiếm đoạt. Có tiền thì lo lắng, sợ mất, không tiêu, khi mất đi thì lại càng đau khổ.
– Tham sắc: nhiều khi lại lao vào những mưu chước tồi tệ để thỏa lòng dục vọng, hoặc tìm mọi cách để cả tạo sắc đẹp dù phải trả giá quá đắt.
– Tham danh vọng: phải vào luồn ra cúi, lao tâm khổ trí.
– Tham ăn uống: bị nhiều bệnh khó trị, thân thể mệt nhọc, mạng sống không thọ.
– Tham ngủ nghỉ: trí não trở nên đần độn.

“Ngũ trần dục lạc” chính là những nguyên nhân ràng buộc kiếp người vào vòng sinh tử, luân hồi, sa đọa.

—————-

2. SÂN
“Sân” là cơn giận, lòng giận dữ, nóng nảy, thù hận khi không vừa lòng, không được thỏa thích như ý muốn. “Sân” là sự bất bình vì bị xúc phạm, nhưng lại mượn cớ đó làm những chuyện sai trái. Mọi cơn giận giữ đều được giữ lại, tích tụ lòng oán ghét để tìm dịp mà trả thù.

SÂN được sinh ra từ lòng yêu thích “cái ta” hay thích “cái của ta”.
Nếu người ta mắng nhiếc, chê bai kẻ nào khác, làm tổn hại kẻ khác thì ta không quan tâm cho lắm, không giận hờn.
Nhưng nếu ai chửi bới hoặc khiển trách ta hay người thân của ta, hoặc làm tổn hại tài sản của ta lập tức ta cảm thấy khó chịu ngay. Khi khó chịu tăng dần thời sẽ trở thành nóng giận.

Nên nhớ rằng trên đời này không ai tránh khỏi bị khiển trách, bị chê bai, khó tránh khỏi miệng thế gian. Trong quá khứ, trong tương lai và trong hiện tại chưa hề có người nào mà bị tất cả mọi người chê bai hay được tất cả mọi người khen ngợi.

Vì bị chê bai mà nổi SÂN sẽ gây hại vô cùng vì lúc nóng giận con người không còn đủ bình tĩnh để tự kiểm soát hành vi và ngôn ngữ của mình. “Một khi Sân hận nổi lên, thì trăm ngàn cửa nghiệp chướng đều mở ra.” . “Một đốm lửa sân, có thể đốt hết muôn mẫu rừng công đức.”
Chẳng thế mà Đức Phật luôn khuyên: “Hãy từ bỏ nóng giận thì phiền não sẽ không đến với các ngươi.”

—————-

3. SI
“Si” là si mê, vô minh, ngu tối.
Người vô minh thường không sáng suốt, không suy xét hiểu biết đúng lẽ phải, đúng sự thật để phán đoán việc hay dở, tốt xấu, lợi hại v.v… nên mới làm những điều có hại cho chính mình và cho người mà vẫn cho rằng mình đúng.

“Si”, hay vô minh theo thế tục gọi là “dại” hay “ngu”.
Vô minh che lấp tâm trí, làm cho con người, khiến người đó nhìn và nghĩ luôn ở trạng thái tiêu cực, bất mãn, oán hận với tất cả sự việc trong cuộc sống.
Khi luôn tiêu cực, người đó sẽ không thấy “Si” chính là đám giòi bọ đang gậm nhấm tâm hồn từ bên trong.
Khi bị “Si” che mắt, người đó sẽ khiến các thói hư tật xấu ấy tăng dần và cuối cùng họ tự đưa mình vào con đường đau khổ, tội lỗi triền miên.

Đức Phật dạy rằng vô minh là điều nhơ bẩn tệ hại nhất, hãy dứt bỏ vô minh để trở thành người sáng suốt, tích cực.

Bàn về TAM VÔ: VÔ THAM – VÔ SÂN – VÔ SI là phương thức giúp ta hạnh phúc.

Nếu “Tham, Sân, Si” là nguyên nhân của cuộc sống đau khổ, cần phải tiêu diệt thì Đức Phật cũng nói cho chúng ta biết còn pháp nữa là ”TAM VÔ: Vô tham – Vô sân – Vô si” là những tư duy, quan điểm, yếu tố tâm lý cần phát triển để xây dựng cuộc sống an lành

1. VÔ THAM: bỏ dần lòng tham, không tham lam
Nếu có tâm “Tham” thời thì cần phải luyện cho mình tư duy “thiểu dục tri túc”. Thiểu dục là muốn ít, tri túc là biết đủ.

Một người “Biết đủ là đủ, biết vui là vui” luôn có một đời sống hạnh phúc, cho dù đó là một đời sống giản dị hay giàu sang, yên tĩnh hay sôi động. Họ luôn sống vui và an toàn vì biết đủ với những thứ mình đã có.

VD: thị Bad tôi lấy phải một ông chồng lười làm việc nhà hơn hủi, nếu cứ tham lam một ông chồng chăm chỉ thì rốt cục người khổ chỉ có Bad mà thôi.
Tôi biết đủ với ông chồng lười nhưng tôn trọng vợ, tôi biết vui với ông chồng lười nhưng chịu khó đưa tiền cho vợ thuê osin, tôi vừa đủ, vừa vui với ông chồng lười vì ông ta không hề bắt vợ phải chăm.

—————-

2. VÔ SÂN: là không nóng nảy, hết giận hờn.
Điều khó nhất là diệt trừ phẫn nộ ngay từ trong tâm. Khi tâm chúng ta không còn nghĩ đến giận hờn thì tự nhiên cơn phẫn nộ sẽ không bộc phát.
Chúng sinh ba chìm bảy nổi, sống đau khổ chính là vì không thắng nổi lòng “Sân”. Chư Phật được tự tại, giải thoát, là do diệt trừ được lòng “Sân” tận gốc.

VD: hai vợ chồng thị Bad tôi cãi nhau vì chuyện gia đình, Bad tôi cho rằng chồng có lỗi nên ăn nói bạt mạng.
Tôi thì cho rằng tôi nói bình thường, nhưng tai chồng tôi nghe lại thấy tôi đang coi thường, sỉ nhục danh dự của chồng.
Chồng tôi nổi giận, muốn tát cho tôi lật mặt nhưng kịp nghĩ suy nên kiềm chế được cơn “Sân hận” đang phát tác, chỉ bỏ đi để cả 2 cùng suy ngẫm.

——————

3. VÔ SI: là không mờ ám, không u mê, đối với tất cả mọi việc, lúc nào cũng có trí tuệ sáng suốt, suy xét, phán đoán việc tà chính, hay dở, phải trái v.v…
“Vô si” là suy nghĩ chính đáng, giúp ta tránh khỏi những điều tai hại, vừa lợi ích cho mình và vừa lợi ích cho người, ở hiện tại cũng như ở tương lai.

Trong tam độc, thứ nguy hiểm nhất chính là SI. Khi “Tham” và “Sân” nổi lên, ta chỉ cần sợ mình tự giác ngộ chậm, vì nếu ta sáng suốt phán đoán kịp thời, không có “Si” nổi lên, thì “Tham, Sân” kia cũng chẳng làm gì được.

Con người muốn sống hạnh phúc phải biết dẹp trừ lòng “Si” vô minh, ngu dại của mình, lúc nào cũng phải sáng suốt đối với tất cả mọi việc, phải tu tâm để đạt được “vô si”.

VD:
– Khi chồng lười làm việc nhà, thị Bad hiểu rằng đó là cá tính, là sở thích không thể thay đổi nên không sa đà vào việc bắt chồng chăm chỉ.
Bad “vô si” để có thể sáng suốt nhận ra rằng, mình nên động viên chồng kiếm ra thật nhiều tiền, từ đó, sẽ dùng tiền là công cụ để biến thành sự “chăm chỉ” của chồng. Kết quả cuối cùng: việc nhà chu toàn, vợ không mệt, cả hai cùng hạnh phúc.

– Khi cãi nhau to tiếng, khi Bad cho rằng mình đúng, nhưng khi nhìn thấy chồng bỏ đi, Bad “vô si” để sáng suốt nhận ra rằng, nếu mình đúng tại sao anh ý lại không bị thuyết phục.
Bad bình tĩnh lại, nhớ lại từng câu, từng chữ mình đã nói và nhận ra rằng, chồng đang bị xúc phạm, từ đó, Bad hiểu cảm xúc của chồng. Kết quả cuối cùng: Bad nhận lỗi đã nói năng không cân nhắc, chồng thừa nhận cũng có chỗ sai, cả hai đứa đều tự rút ra kinh nghiệm để việc xấu không tái diễn trong tương lai.

Lời khuyên “Tam Vô” nghe thật dễ dàng, nhưng loài người đâu có dễ dàng phục thiện. Vì con người, đã đời đời kiếp kiếp bị những phiền não, “Tam độc” căn bản chi phối.

Voi là một con vật quan trọng hàng đầu trong số những thú vật được con người huấn luyện để sử dụng, chỉ bởi con người rất nhẫn nại, kiên trì chế ngự sức mạnh tự nhiên.

Đức Phật dạy rằng tự chế ngự được mình mới là điều khó và quý nhất.
Nếu con người chịu cố gắng, đủ NHẪN để tự huấn luyện mình thì họ cũng sẽ được hưởng kết quả tốt lành như khi huấn luyện voi – nhất là khi, con người mới chính là chúa tể muôn loài.

Khi đã NHẪN để tự chế ngự được bản thân, tránh xa TAM ĐỘC, đẩy mạnh TAM VÔ, chính chúng ta sẽ tự tạo cho mình tiềm lực vật chất, nghị lực tinh thần, lòng kiên nhẫn và sức mạnh lớn to lớn không gì tưởng tượng nổi, giúp ta vượt qua mọi sóng gió cuộc đời và vững bước trên hành trình hạnh phúc.

Chia sẻ bài viết này

2 Comments

Viết bình luận

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.