Khoảng trống trong giáo dục gia đình

Chia sẻ bài viết này

Gia đình tuy không phải là thiết chế duy nhất có vai trò, trách nhiệm giáo dục, nhưng lại là môi trường giáo dục đầu tiên và có tầm quan trọng quyết định việc hình thành nhân cách của trẻ. Lẽ ra khi đời sống được nâng lên, giáo dục gia đình càng có điều kiện thuận lợi hơn, thế nhưng thực tế lại cho thấy nhiều bất cập và dường như vẫn còn khoảng trống khó lấp đầy.

Bất cập trong giáo dục gia đình…

Điều cần khẳng định là, trước những biến đổi không ngừng trong nền kinh tế thị trường hiện nay, đã và đang ít nhiều làm ảnh hưởng đến truyền thống giáo dục trong gia đình. Chính vì thế càng đòi hỏi các gia đình cần phải tăng cường vai trò giáo dục gia đình trong việc quản lý, kiểm soát để kịp thời điều chỉnh vì ngăn chặn con em mình bị lôi cuốn vào các tệ nạn xã hội. Đây là việc làm thường xuyên, đòi hỏi mỗi thành viên trong gia đình góp công sức, và phải là những tấm gương sáng để trẻ noi theo.

Thế nhưng thực tế lại cho thấy, phần lớn các gia đình hiện nay chưa quan tâm đúng mức đến việc giáo dục con cái. Hầu hết các bậc cha mẹ còn thiếu những kiến thức cần thiết về khoa học giáo dục. Một khảo sát tại Mỹ cho thấy có tới 45% cha mẹ không rõ dạy cái gì và dạy con như thế nào. Một nghịch lý rất đáng nói nữa là: hầu hết các gia đình hiện nay rất ít con, nhưng sự quan tâm dạy bảo của các thế hệ cha mẹ lại không được nhiều và không thường xuyên như gia đình đông con ngày trước. Không ít bậc cha mẹ, nhất là những ông bố bà mẹ trẻ do mải mê kiếm tiền, làm giàu, thăng tiến đã phó thác hoàn toàn việc dạy bảo cho nhà trường, mà không hiểu rằng, có những công việc giáo dục được bắt đầu từ chính trong mỗi gia đình, như: sự trung thực hay giả dối; tin cậy hay hoài nghi; bảo thủ hay tiến bộ; chân thành hay ngụy tạo; dũng cảm hay hèn nhát; quyết đoán hay do dự; vị tha hay ích kỷ; vô tư hay vụ lợi, tất thảy đều được ươm gieo và dưỡng dục, thử thách và kiểm chứng trước hết từ giọt mầm đầu tiên đến cội rễ cuối cùng ở chính dưới mái nhà của mỗi gia đình.

 

Bên cạnh đó không ít bậc làm cha mẹ thiếu kinh nghiệm, kỹ năng trong giáo dục con em mình, nên thường phản ứng theo bản năng với quan niệm cho rằng: con cái là sở hữu riêng, nên có mọi quyền theo ý mình. Chính vì thế dẫn tới cách thức giáo dục tùy hứng vì sai lầm, để lại những chấn thương trong nhân cách trẻ.

Nói cách khác nếu như trước kia giáo dục trong các gia đình truyền thống đã tạo dựng nên bao thế hệ Việt Nam trưởng thành, biết trọng lễ, nghĩa, biết yêu thương, chung thủy, trách nhiệm, biết hy sinh vì nghĩa lớn và những con người như thế đã tạo nên nhiều thành tựu lớn lao cho đất nước…thì ngày nay xã hội phát triển, bối cảnh sống thay đổi đã làm cho giáo dục trong gia đình có những thay đổi, đồng thời cũng làm bộc lộ những hạn chế nhất định trong cách thức giáo dục của gia đình truyền thống và tạo ra nhiều áp lực cho các bậc cha trong giáo dục đạo đức thế hệ trẻ.

 

Cần lắm những cú huých để làm đổi thay giáo dục trong mỗi gia đình

 

Giáo dục gia đình có vai trò quan trọng trong quá trình lớn lên và hình thành nhân cách của trẻ. Đó là điều không bậc làm cha mẹ nào phủ nhận. Nhất là trong thời đại đầy đủ tiện nghi vật chất ngày nay, nhiều trẻ bị cuốn vào nhịp sống nhanh với Internet, game online, những tệ nạn xã hội….Hơn ai hết, các em rất cần sự bảo ban, dạy dỗ, định hướng đến những điều tốt đẹp trong cuộc sống của   cha mẹ.

 

Khác với giáo dục trong nhà trường là dựa vào trách nhiệm và nghĩa vụ của học sinh, ở gia đình, việc dạy dỗ con cái dựa trên cơ sở tình cảm yêu thương và tin cậy lẫn nhau giữa cha mẹ và con. Chính vì vậy, nhũng tác động củạ cha mẹ đẻ được trẻ tiếp nhận hơn.Cuộc sống tràn đầy tình yêu giữa những người ruột thịt là điều kiện tốt nhất để giáo dục cho trẻ tình cảm, đạo đức và trách nhiệm đối với mọi người, với những người thân, điều mà các tổ chức xã hội khác không thể lảm được. Vì thế, với tư cách là những người giáo dục thế hệ trẻ, các bậc cha mẹ phải là những người chủ động thay đổi chính mình. Phải luôn nghĩ rằng, yêu thương con vô điều kiện, dù con là đứa trẻ bình thường hay khuyết tật, dù con đẹp hay xấu, dù con năng động hay chậm chạp. Luôn coi mỗi đứa con là một bản thể duy nhất độc đáo và có giá trị riêng, tránh so sánh con với bất kỳ ai hay đối xử phân biệt giữa đứa con này với đứa con khác. Và điều quan trọng nữa là mỗi cha mẹ cần nắm vững đặc điểm riêng của từng đứa con, đặc biệt về vấn đề tâm sinh lý, nguyện vọng, sở trường, khả năng nhận thức…để có phương pháp giáo dục phù hợp.

Người xưa từng nói “dạy còn từ thuở còn thơ”, cha mẹ nên giáo dục trẻ từ sớm với thái độ nghiêm khắc nhưng tôn trọng, bao dung, độ lượng và yêu thương đúng mực biết biểu dương, khen ngợi trẻ để chúng tự điều chỉnh bản thân; biết hướng dẫn cho con lao động vùa sức và hợp lý, biểu dương kỹ  năng lao động tốt, động viên tinh thần yêu lao động, sáng tạo, dạy phương pháp lao động tư duy (học tập), biết kết hợp học và hành… và tổ chức sinh hoạt gia đình hòa thuận, dân chủ, tránh thiên vị hay lấy uy quyền của người lớn mà ép buộc trẻ…

 

Tóm lại, gia đình là môi trường quan trọng giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách. Chính vì vậy, vấn đề mấu chốt đối với các bậc cha mẹ phải là những người chủ động thay đổi chính mình. Để có thể cải thiện hiệu quả giáo dục đạo đức cho con cái, phải am hiểu những kiến thức về tâm lý trẻ, về phương pháp giáo dục mới.

Điều khó hơn, cần thiết hơn nhưng càng dễ thay đổi hơn, đòi hỏi các bậc cha mẹ là phải thể hiện được những hiểu biết mong muốn giáo dục con một cách khoa học, biết cách điều chỉnh những giá trị đạo đức truyền thống… Có như vậy mới lấp được khoảng trống trong giáo dục gia đình và góp phần tạo động lực cho sự phát triển của đất nước.

—by Minh Tư (GD&TĐ số giữa tháng 9)

Chia sẻ bài viết này

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.